Incoterms 2020: Teslim Şekilleri ve Sorumluluklar
Incoterms 2020, uluslararası satışta teslim noktasını, risk geçişini ve masrafların satıcı ile alıcı arasındaki dağılımını açıklayan kurallardır. Bu rehber, 11 teslim şeklini sorumluluklar açısından karşılaştırır; ödeme koşulları ve mülkiyet devri satış sözleşmesinde ayrıca belirlenir.
Kısa Cevap
Incoterms 2020, uluslararası satışta satıcı ile alıcı arasındaki teslim, risk ve masraf sorumluluklarını tanımlayan 11 kuraldan oluşur. Her teslim şekli malın nerede teslim edildiğini, riskin hangi noktada geçtiğini ve hangi maliyetin kime ait olduğunu belirler.
Teslim şeklini seç
EXW — fabrikada teslim
Satıcı malı kendi tesisinde kullanıma hazır tutar; gerisi alıcıya aittir.
- FabrikaRisk geçişi
- İhracat gümrüğü
- Taşıyıcı
- Gemi
- Varış limanı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı kapısı
Risk, mal satıcının tesisinde alıcının tasarrufuna bırakıldığında, yükleme yapılmadan alıcıya geçer.
Maliyet kalemlerinin sorumluluğu
- Yurt içi alım
- Alıcı
- İhracat gümrüğü
- Alıcı
- Çıkış elleçleme
- Alıcı
- Ana taşıma (navlun)
- Alıcı
- Sigorta
- Alıcı
- Varış boşaltma
- Alıcı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı
- İthalat vergi ve KDV
- Alıcı
- Yurt içi teslimat
- Alıcı
Artılar
Satıcı için en az yük.
Eksiler
Alıcı için en yüksek yük; ihracat işlemleri alıcıda.
FCA — alıcının belirlediği taşıyıcıya teslim
Satıcı malı belirlenen yerde alıcının belirlediği taşıyıcıya teslim eder ve ihracat gümrüğünü yapar.
- Fabrika
- İhracat gümrüğü
- TaşıyıcıRisk geçişi
- Gemi
- Varış limanı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı kapısı
Risk, kararlaştırılan yerde alıcının belirlediği taşıyıcıya teslimde geçer. Satıcının tesisinde teslimde yükleme satıcıya aittir; başka yerde teslimde mal boşaltılmaya hazır sunulur.
Maliyet kalemlerinin sorumluluğu
- Yurt içi alım
- İsteğe bağlı
- İhracat gümrüğü
- Satıcı
- Çıkış elleçleme
- Satıcı
- Ana taşıma (navlun)
- Alıcı
- Sigorta
- Alıcı
- Varış boşaltma
- Alıcı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı
- İthalat vergi ve KDV
- Alıcı
- Yurt içi teslimat
- Alıcı
Satıcı teslim yerine kadar olan maliyetleri öder; teslimden sonrası alıcıya geçer. İhracat gümrüğü satıcıdadır. Risk, alıcının belirlediği taşıyıcıya teslimde geçer.
Artılar
Her taşıma türünde kullanılır.
Eksiler
Teslim noktasının net yazılması gerekir.
FAS — geminin yanında teslim
Satıcı malı belirlenen yükleme limanında geminin yanına getirir.
- Fabrika
- İhracat gümrüğü
- Liman, geminin yanıRisk geçişi
- Gemi
- Varış limanı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı kapısı
Risk, yükleme limanında mal geminin yanına bırakıldığında alıcıya geçer; gemiye yükleme alıcıya aittir.
Maliyet kalemlerinin sorumluluğu
- Yurt içi alım
- Satıcı
- İhracat gümrüğü
- Satıcı
- Çıkış elleçleme
- Satıcı
- Ana taşıma (navlun)
- Alıcı
- Sigorta
- Alıcı
- Varış boşaltma
- Alıcı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı
- İthalat vergi ve KDV
- Alıcı
- Yurt içi teslimat
- Alıcı
Satıcı, malı belirtilen yükleme limanında alıcının belirlediği geminin yanına teslim edene kadarki maliyetleri öder; gemiye yükleme alıcıdadır. İhracat gümrüğü satıcıdadır.
Artılar
Ağır ve büyük yükler için uygundur.
Eksiler
Yükleme masrafı alıcıya düşer; yalnızca deniz ve iç suyolu.
FOB — gemi üzerinde teslim
Satıcı malı gemiye yükler; risk gemi üzerinde alıcıya geçer.
- Fabrika
- İhracat gümrüğü
- Taşıyıcı
- GemiRisk geçişi
- Varış limanı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı kapısı
Risk, mal yükleme limanında gemiye yüklendiğinde alıcıya geçer.
Maliyet kalemlerinin sorumluluğu
- Yurt içi alım
- Satıcı
- İhracat gümrüğü
- Satıcı
- Çıkış elleçleme
- Satıcı
- Ana taşıma (navlun)
- Alıcı
- Sigorta
- Alıcı
- Varış boşaltma
- Alıcı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı
- İthalat vergi ve KDV
- Alıcı
- Yurt içi teslimat
- Alıcı
Artılar
Deniz taşımacılığında açık ve yaygın.
Eksiler
Yalnızca deniz ve iç suyolu; konteynerde FCA tercih edilir.
CFR — navlun dahil
Satıcı navlunu varış limanına kadar öder; risk yükleme limanında geçer. Sigorta alıcıya aittir.
- Fabrika
- İhracat gümrüğü
- Taşıyıcı
- GemiRisk geçişi
- Varış limanı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı kapısı
Risk, yükleme limanında gemi üzerinde geçer; satıcının navlunu varış limanına kadar ödemesi risk geçişini değiştirmez.
Maliyet kalemlerinin sorumluluğu
- Yurt içi alım
- Satıcı
- İhracat gümrüğü
- Satıcı
- Çıkış elleçleme
- Satıcı
- Ana taşıma (navlun)
- Satıcı
- Sigorta
- Alıcı
- Varış boşaltma
- Alıcı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı
- İthalat vergi ve KDV
- Alıcı
- Yurt içi teslimat
- Alıcı
Artılar
Taşımayı satıcı yönetir.
Eksiler
Sigorta alıcıda; risk ve taşıma maliyeti ayrı düşünülmeli.
CPT — taşıma ücreti ödenmiş
CFR ile aynı maliyet yaklaşımını her taşıma türüne uygular; risk ilk taşıyıcıya tesliminde geçer.
- Fabrika
- İhracat gümrüğü
- TaşıyıcıRisk geçişi
- Gemi
- Varış limanı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı kapısı
Risk ilk taşıyıcıya tesliminde geçer; satıcı taşıma ücretini kararlaştırılan varış yerine kadar öder.
Maliyet kalemlerinin sorumluluğu
- Yurt içi alım
- Satıcı
- İhracat gümrüğü
- Satıcı
- Çıkış elleçleme
- Satıcı
- Ana taşıma (navlun)
- Satıcı
- Sigorta
- Alıcı
- Varış boşaltma
- Alıcı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı
- İthalat vergi ve KDV
- Alıcı
- Yurt içi teslimat
- Alıcı
Artılar
Denizden başka taşımalarda da kullanılır.
Eksiler
Sigorta alıcıda.
CIF — navlun ve sigorta dahil
Satıcı navlun ve, aksi kararlaştırılmadıkça, Institute Cargo Clauses (C) kapsamındaki asgari sigortayı varış limanına kadar öder; risk yükleme limanında geçer.
- Fabrika
- İhracat gümrüğü
- Taşıyıcı
- GemiRisk geçişi
- Varış limanı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı kapısı
Risk, yükleme limanında gemi üzerinde geçer. Satıcının navlun ve sigorta ödemesi riski varış limanına taşımaz.
Maliyet kalemlerinin sorumluluğu
- Yurt içi alım
- Satıcı
- İhracat gümrüğü
- Satıcı
- Çıkış elleçleme
- Satıcı
- Ana taşıma (navlun)
- Satıcı
- Sigorta
- Satıcı
- Varış boşaltma
- Alıcı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı
- İthalat vergi ve KDV
- Alıcı
- Yurt içi teslimat
- Alıcı
Artılar
Alıcı için maliyet ve sigorta tek kalemde.
Eksiler
Yalnızca deniz ve iç suyolu; satıcı sigorta maliyetini üstlenir.
CIP — navlun ve sigorta ödenmiş
CPT'ye ek olarak satıcı, aksi kararlaştırılmadıkça, Institute Cargo Clauses (A) kapsamında sigorta yapar; risk ilk taşıyıcıya tesliminde geçer.
- Fabrika
- İhracat gümrüğü
- TaşıyıcıRisk geçişi
- Gemi
- Varış limanı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı kapısı
Risk ilk taşıyıcıya tesliminde geçer; satıcı varış yerine kadar taşıma ve sigorta sağlar.
Maliyet kalemlerinin sorumluluğu
- Yurt içi alım
- Satıcı
- İhracat gümrüğü
- Satıcı
- Çıkış elleçleme
- Satıcı
- Ana taşıma (navlun)
- Satıcı
- Sigorta
- Satıcı
- Varış boşaltma
- Alıcı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı
- İthalat vergi ve KDV
- Alıcı
- Yurt içi teslimat
- Alıcı
Artılar
Her taşıma türünde sigortalı teslim.
Eksiler
Aksi kararlaştırılmadıkça Institute Cargo Clauses (A) kapsamı gerekir; teminat istisnaları ayrıca değerlendirilmelidir.
DAP — belirtilen yerde teslim
Satıcı malı varış yerinde boşaltılmaya hazır teslim eder; ithalat gümrüğü, vergiler ve boşaltma alıcıya aittir.
- Fabrika
- İhracat gümrüğü
- Taşıyıcı
- Gemi
- Varış limanı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı kapısıRisk geçişi
Risk, mal belirtilen varış yerinde gelen taşıma aracında boşaltılmaya hazır sunulduğunda geçer; boşaltma alıcıya aittir.
Maliyet kalemlerinin sorumluluğu
- Yurt içi alım
- Satıcı
- İhracat gümrüğü
- Satıcı
- Çıkış elleçleme
- Satıcı
- Ana taşıma (navlun)
- Satıcı
- Sigorta
- Alıcı
- Varış boşaltma
- Alıcı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı
- İthalat vergi ve KDV
- Alıcı
- Yurt içi teslimat
- Satıcı
Artılar
Satıcı taşımayı varış yerine kadar yönetir.
Eksiler
Alıcının ithalat sorumluluğu ayrı yönetilmeli.
DPU — boşaltılmış teslim
DAP'tan farkı, satıcı malı varış yerinde boşaltarak teslim eder.
- Fabrika
- İhracat gümrüğü
- Taşıyıcı
- Gemi
- Varış limanı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı kapısıRisk geçişi
Risk, mal belirtilen varış yerinde boşaltıldıktan sonra alıcının tasarrufuna bırakıldığında geçer.
Maliyet kalemlerinin sorumluluğu
- Yurt içi alım
- Satıcı
- İhracat gümrüğü
- Satıcı
- Çıkış elleçleme
- Satıcı
- Ana taşıma (navlun)
- Satıcı
- Sigorta
- Alıcı
- Varış boşaltma
- Satıcı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı
- İthalat vergi ve KDV
- Alıcı
- Yurt içi teslimat
- Satıcı
Artılar
Alıcı için boşaltma da satıcıdan.
Eksiler
Satıcı boşaltma masrafını ve riskini üstlenir.
DDP — vergiler ödenmiş teslim
Satıcı ithalat gümrüğü ve vergiler dahil belirtilen varış yerine kadar tüm masrafları üstlenir; malı boşaltılmaya hazır teslim eder.
- Fabrika
- İhracat gümrüğü
- Taşıyıcı
- Gemi
- Varış limanı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı kapısıRisk geçişi
Risk, ithalat işlemleri tamamlanmış mal belirtilen varış yerinde boşaltılmaya hazır sunulduğunda geçer; boşaltma alıcıya aittir.
Maliyet kalemlerinin sorumluluğu
- Yurt içi alım
- Satıcı
- İhracat gümrüğü
- Satıcı
- Çıkış elleçleme
- Satıcı
- Ana taşıma (navlun)
- Satıcı
- Sigorta
- Alıcı
- Varış boşaltma
- Alıcı
- İthalat gümrüğü
- Satıcı
- İthalat vergi ve KDV
- Satıcı
- Yurt içi teslimat
- Satıcı
Artılar
Alıcı için en kolay teslim.
Eksiler
Satıcı için en yüksek yük; ithalat ülkesindeki vergi bilgisi gerekir.
Incoterms 2020'de ne değişti
ICC tarafından yayımlanan Incoterms 2020 toplam 11 kural içerir. Yedi kural her taşıma türünde, dört kural yalnız deniz ve iç suyolu taşımalarında kullanılır.
- DAT yerine DPU
- Delivered at Terminal (DAT), Delivered at Place Unloaded (DPU) adını aldı. Boşaltılmış teslim terminalle sınırlı değildir; belirtilen başka bir yerde de yapılabilir.
- FCA'da alıcının belirlediği taşıyıcıya teslim
- FCA'da mal alıcının belirlediği taşıyıcıya teslim edilir; risk bu teslimde geçer. Incoterms 2020'de taraflar anlaşırsa alıcı, taşıyıcıya gemi üzerinde yükleme notasyonlu konşimento düzenleme talimatı verebilir; satıcı bu konşimentoyu alıcıya sunar.
- CIF ve CIP sigortası
- Aksi kararlaştırılmadıkça CIF asgari Institute Cargo Clauses (C), CIP ise daha geniş Institute Cargo Clauses (A) kapsamı gerektirir. İstisnaları ve ek teminatları ayrıca değerlendirin.
Hangi teslim şekli hangi durumda?
- Konteyner veya birden fazla taşıma türü: FCA; taşıma ücretini satıcının ödemesi istenirse CPT, sigorta da istenirse CIP.
- Dökme, ağır veya büyük yüklerin deniz sevkiyatı: teslim noktasına göre FAS veya FOB; satıcının navlunu ödemesi için CFR, asgari sigorta da sağlaması için CIF.
- Belirtilen varış yerine teslim: boşaltma alıcıda ise DAP, satıcıda ise DPU.
- İthalat işlemleri ve vergileri satıcı üstlenecekse DDP; satıcının ithalat ülkesinde bu işlemleri yapabilmesi önceden kontrol edilmelidir.
- Satıcının tesisinden alıcının organize ettiği teslim: EXW; ihracat gümrüğünü alıcının yapabilmesi ayrıca değerlendirilmelidir.
Sık yapılan hatalar
- Teslim yerini belirtmemek
- Yalnız kural kodu yeterli değildir. Liman, adres ve gerekiyorsa terminal veya teslim noktasını açık yazın.
- Deniz dışı taşımada FOB veya CIF kullanmak
- FOB, FAS, CFR ve CIF yalnız deniz ve iç suyolu içindir. Diğer taşımalarda uygun bir çok modlu kural seçin.
- Sigorta kapsamını belirlememek
- CIF ile CIP aynı kapsam değildir. Teminat, istisna ve ek kapsam ihtiyaçlarını sözleşmede netleştirin.
- Kural yılını yazmamak
- Teslim şeklini yer bilgisi ve ‘Incoterms 2020’ ifadesiyle birlikte yazın; önceki sürümlerle karışmasını önleyin.
Incoterms ve belgeler
İhracat belgeleri rehberi, PI, CI, PL ve SI arasındaki belge akışını açıklar. Teslim şekli ve yer bilgisini aynı işlemde tutarlı kullanın.
Proforma fatura (PI) üzerinde teklif edilen kuralı, belirlenen yeri ve sürümü birlikte yazın: ‘FCA [belirlenen teslim yeri], Incoterms 2020’.
Ticari fatura (CI) üzerinde mutabık kalınan teslim şartını PI ve sözleşmeyle uyumlu belirtin: ‘FOB [yükleme limanı], Incoterms 2020’.
Packing list (PL) üzerinde teslim şekli alanı kullanılıyorsa CI ile aynı kural ve yer bilgisini yazın; ambalaj bilgileri teslim şartının yerine geçmez.
Shipping instructions (SI) üzerinde ilgili teslim şartını, yükleme ve varış yerlerini taşıyıcı talimatlarıyla uyumlu yazın. Navlun ödeme talimatı risk geçişinin yerine geçmez.
Sık Sorulan Sorular
- Incoterms nedir?
- Incoterms, ICC'nin satış işlemlerinde teslim, risk geçişi ve masraf sorumluluklarını tanımlayan kurallarıdır. Incoterms 2020 sürümünde 11 teslim şekli vardır.
- Incoterms ürün fiyatını ya da ödeme koşulunu belirler mi?
- Hayır. Incoterms ürün fiyatını, ödeme koşulunu veya mülkiyet devrini belirlemez. Bu konular satış sözleşmesinde ayrıca kararlaştırılır.
- En çok kullanılan teslim şekli hangisi?
- Deniz taşımacılığında FOB ve CIF sık kullanılır; her taşıma türünde FCA ve CPT tercih edilir. Doğru seçim yükün türüne, teslim noktasına ve tarafların sorumluluklarına bağlıdır.
- FOB ile FCA arasındaki fark nedir?
- FOB yalnız deniz ve iç suyolu taşımalarında kullanılır; risk mal gemiye yüklendiğinde geçer. FCA her taşıma türünde kullanılabilir; risk kararlaştırılan yerde alıcının belirlediği taşıyıcıya teslimde geçer. Konteyner taşımalarında genellikle FCA tercih edilir.
- DAP ile DDP arasındaki fark nedir?
- DAP'ta ithalat gümrüğü ve ithalat vergileri alıcıya aittir. DDP'de bu sorumlulukları satıcı üstlenir. Her ikisinde de teslim belirtilen varış yerinde boşaltılmaya hazır yapılır; boşaltma alıcıya aittir.
- Incoterms sözleşmenin yerini alır mı?
- Hayır. Incoterms satış sözleşmesinin yerini almaz. Ürün, ödeme, mülkiyet devri, uyuşmazlık çözümü ve diğer koşullar ayrıca düzenlenmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sözleşmeniz için hukuki ve gümrük danışmanlığı alın.
İlgili Rehberler
İhracat Belgeleri Nelerdir? QT, PI, CI, PL ve SI Rehberi
İhracatta kullanılan belgeler işleme göre değişir. Bu pillar rehber, Axporter'daki QT, PI, CI, PL ve SI belge akışını tek sayfada açıklar.
Proforma Fatura Nedir? Örnek, Şablon ve İhracat İçin Nasıl Hazırlanır?
Proforma faturanın tanımı, resmi fatura olup olmadığı, içermesi gereken bilgiler, örnek proforma fatura ve ücretsiz Word şablonu (e-posta doğrulamasıyla).
Ticari Fatura (Commercial Invoice) Nedir? Nasıl Hazırlanır?
Ticari faturanın tanımı, içermesi gereken bilgiler, proforma faturadan farkı ve ihracat belge akışındaki yeri.
Packing List (Çeki Listesi) Nedir? Nasıl Hazırlanır?
Çeki listesinin tanımı, içerdiği bilgiler, koli/palet/ağırlık/CBM gösterimi, ticari faturadan farkı ve ihracat belge akışındaki yeri.
Shipping Instructions (SI) Nedir? Yükleme Talimatı Nasıl Hazırlanır?
Yükleme Talimatının tanımı, içerdiği bilgiler, temsilî SI örneği, Packing List farkı, Bill of Lading ile ilişkisi ve ihracat belge akışındaki yeri.